Siêu El Niño “siêu mạnh”: Châu Á đối mặt với những tác động nào?

El Niño đang tiếp tục mạnh lên và được dự báo đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm 2026. Tại châu Á, hiện tượng khí hậu này có thể làm thay đổi mô hình nhiệt độ, lượng mưa, nguồn nước và gia tăng áp lực lên sản xuất nông nghiệp, thủy sản tại nhiều quốc gia.

El Niño đang mạnh lên

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), El Niño đã được xác lập và dự kiến tiếp tục mạnh lên trong những tháng cuối năm 2026, với khả năng duy trì đến đầu năm 2027. Các dự báo cho thấy hiện tượng này có thể đạt cường độ rất mạnh trước khi đạt đỉnh vào cuối năm.

WMO phân loại El Niño theo các mức độ yếu, trung bình, mạnh và rất mạnh. Trong khi đó, cụm từ “siêu El Niño” thường được sử dụng trong truyền thông để mô tả những sự kiện có cường độ đặc biệt lớn, nhưng không phải là thuật ngữ phân loại chính thức của WMO.

El Niño hình thành khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới tăng cao bất thường, kéo theo những thay đổi trong hoàn lưu khí quyển. Tác động của hiện tượng này không giống nhau ở mọi khu vực, nhưng có thể làm thay đổi đáng kể quy luật nhiệt độ và lượng mưa.

Theo WMO, đợt El Niño hiện nay được dự báo làm gia tăng khả năng xuất hiện nhiệt độ cao hơn mức trung bình tại nhiều khu vực trên thế giới, đồng thời làm thay đổi mô hình mưa, khiến một số nơi có nguy cơ khô hạn trong khi những khu vực khác có thể đối mặt với mưa lớn hơn.

Áp lực gia tăng tại châu Á

Đông Nam Á là một trong những khu vực có thể chịu ảnh hưởng rõ nét khi El Niño mạnh lên. Các điều kiện khô nóng có thể làm giảm lượng mưa, kéo dài thời kỳ khô hạn và gây áp lực lên nguồn nước.

Tại Indonesia, Reuters dẫn thông tin từ cơ quan khí tượng nước này cho biết mùa mưa năm 2026 được dự báo đến muộn tại nhiều khu vực, trong bối cảnh mùa khô kéo dài và El Niño gia tăng cường độ. Khoảng 61% diện tích đất của Indonesia được dự báo có thời điểm bắt đầu mùa mưa muộn hơn dự kiến.

Những thay đổi về thời tiết có thể tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Tại Indonesia, các cây trồng như lúa, mía, ca cao và cọ dầu được đánh giá có nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi tình trạng khô hạn và thay đổi thời vụ gieo trồng.

Tại lưu vực Mekong, những biến động về lượng mưa và dòng chảy cũng là vấn đề đáng lưu ý. Associated Press dẫn các đánh giá cho thấy mực nước và lượng mưa suy giảm tại một số khu vực có thể gây thêm sức ép đối với nông nghiệp, thủy sản và sinh kế của cộng đồng phụ thuộc vào dòng Mekong.

Tuy nhiên, mức độ tác động cụ thể tại từng quốc gia và từng khu vực vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. WMO lưu ý rằng cường độ của El Niño không đồng nghĩa với việc tác động tại mọi nơi sẽ lớn hơn tương ứng. Các điều kiện khí hậu khu vực và sự tương tác với những hình thái khí hậu khác cũng đóng vai trò quan trọng.

Thủy sản cần lưu ý gì?

Đối với ngành thủy sản, tác động của El Niño không chỉ nằm ở nhiệt độ mà còn liên quan đến nguồn nước, chất lượng môi trường và điều kiện nuôi.

Trong nuôi trồng thủy sản, nắng nóng kéo dài có thể làm nhiệt độ nước tăng, trong khi lượng nước bổ sung từ nguồn tự nhiên suy giảm. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến các chỉ tiêu môi trường trong ao nuôi, nhu cầu sử dụng nước và khả năng kiểm soát điều kiện nuôi.

Với các vùng nuôi phụ thuộc nhiều vào nguồn nước mặt, thời kỳ khô hạn kéo dài cũng có thể làm gia tăng nguy cơ biến động độ mặn, nhiệt độ và chất lượng nước. Đây là những yếu tố cần được theo dõi thường xuyên, đặc biệt tại các khu vực nuôi tôm và các vùng sản xuất thủy sản chịu ảnh hưởng của nguồn nước từ hệ thống sông, kênh rạch.

Ở quy mô rộng hơn, biến động khí hậu còn có thể ảnh hưởng đến nguồn nguyên liệu thủy sản tự nhiên. Thay đổi nhiệt độ nước biển và các điều kiện hải dương có thể làm thay đổi sự phân bố của một số quần thể sinh vật biển, từ đó tác động đến hoạt động khai thác và chuỗi cung ứng thủy sản.

Dù vậy, không thể quy mọi biến động trong sản xuất thủy sản cho riêng El Niño. Điều kiện từng vùng nuôi, chất lượng con giống, quản lý ao, nguồn nước, dịch bệnh và nhiều yếu tố khác cũng quyết định kết quả sản xuất.

Trong bối cảnh El Niño được dự báo tiếp tục mạnh lên, việc theo dõi các bản tin khí tượng, nguồn nước và điều kiện môi trường địa phương sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với các vùng sản xuất nông nghiệp và thủy sản. WMO cho rằng các dự báo khí hậu theo mùa đang tạo ra “cửa sổ” để các lĩnh vực nhạy cảm với thời tiết chủ động chuẩn bị và điều chỉnh hoạt động.

Nguồn tham khảo: WMO, NOAA, Reuters, AP.